Post-COVID is een aanhoudende multisysteemziekte met grote impact op dagelijks functioneren. Herkenning, erkenning van beperkingen en identificatie van behandelbare klachten zijn essentieel om zinvol te handelen. U speelt hierin een cruciale rol.
Veelvoorkomende klachten
Patiënten ervaren het meest: uitputtende vermoeidheid, niet goed kunnen concentreren, vergeetachtigheid, hersenmist, overgevoeligheid voor licht en geluid, kortademigheid, hoofdpijn, somberheid/prikkelbaarheid, slecht slapen, spierpijn en duizeligheid. In totaal zijn er 200 symptomen beschreven. Lees hier meer over post-COVID en de onderliggende mechanismen.
Risicofactoren voor volwassen en jeugdigen zijn onder andere leeftijd en vrouwelijk geslacht.
Lees meer over post-COVID bij kinderen en jongeren en wat er bekend is over klachten na COVID-19 vaccinatie.
PEM, POTS en MCAS
Ook symptoomclusters komen veel voor, zoals post-exertionele malaise (PEM) en posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom (POTS), een uiting van dysautonomie. Daarnaast kunnen mensen met post-COVID ook last hebben van mestcelactivatiesyndroom (MCAS).
In slechts 2 minuten lees je één van onze factsheets hierover:
Wat gebeurt er in het lichaam: de theorieën
Er wordt veel onderzoek gedaan naar de mogelijke oorzaken van post-COVID. Er zijn drie meest genoemde, deels overlappende, theorieën (virale oorzaken, ontregeling van het immuunsysteem en endotheelschade en trombose), daarnaast zijn er vijf andere processen beschreven die waarschijnlijk een rol spelen. Deze lijken minder goed beschreven en onderzocht en vooral secundair te zijn aan de drie primaire theorieën. Lees meer over de theorieën en processen.
Behandelopties en interventies
Omdat er nog geen genezende behandeling is, zijn interventies gericht op symptoomverlichting en verbetering van functioneren. Interventies kunnen plaatsvinden op verschillende gebieden:
- Biomedisch: medicamenteuze interventies (bijvoorbeeld SSRI’s, antihistaminica, off-label pijnmedicatie), diagnostiek naar comorbiditeit.
- Psychosociaal: stressreductie, behandeling van psychische klachten, aanleren van energiemanagement met inzet van pacing, afstemming met school of werk om belasting te verlagen.
Het doel is stabilisatie van het ziektebeeld en, waar mogelijk, verbetering van functioneren. De behandeling moet aansluiten bij de hulpvraag van de patiënt en rekening houden met de beperkte belastbaarheid.
Lees ook onze artikelen over:
Raadpleeg onze medisch adviseurs bij complexe casuïstiek
Post-COVID-zorg vraagt tijd. Loopt u vast met een complexe casus? Ontlast uw huisartsenpraktijk, spar met onze medisch adviseurs. U kunt bij ons terecht voor collegiaal overleg en inhoudelijk advies over patiënten met post-COVID. Ons team van medisch adviseurs (artsen) deelt specifieke kennis over biomedische, psychosociale en werkinhoudelijke aspecten.
Vul dit contactformulier in en één van onze medisch adviseurs neemt persoonlijk contact met u op.
Scholingen over post-COVID/ PAIS
Wilt u zich verder in post-COVID verdiepen?
- Volg deze gratis medische scholing voor één accreditatiepunt (ABC1).
- Bekijk de scholing van Stichting KOH: “Post-COVID bij de huisarts: wat kun je doen?” (2025)
- Agendeer post-COVID in het FTO en gebruik de FTO-module van het IVM.
- Kijk één van de PAIS masterclasses van ‘De Vragendokter’ Jojanneke Kant terug.
- Vraag een scholing op maat aan bij C-support of Q-support.
- Volg de E-learning zoönosen een tweeluik over huisdieren en buitendieren
Onderzoeken naar post-COVID
Er wordt zowel in Nederland als internationaal steeds meer onderzoek gedaan. Op de volgende webpagina’s kunt u informatie vinden over lopende en afgeronde onderzoeken:
Praktische hulpmiddelen voor patiënten
Meer interessante links
- De beschikbare richtlijnen en handreikingen post-COVID.
- Geactualiseerd VSG-advies over bewegen en herstel bij post-COVID en PAIS .
- De kenniswijzer; voor al onze factsheets, folders en flyers, podcasts en uitlegvideo’s over post-COVID.
Q-koorts
- Herken de klachten: bekijk onze infobladen over Q-koorts: algemeen, medisch, op het gebied van werk en inkomen en psychosociaal.
- De beschikbare richtlijnen en handreikingen Q-koorts.
- Risicogroepen, diagnose en behandeling van chronische Q-koorts en QVS.
- Mogelijke interventies bij chronische Q-koorts en QVS.
