Er is nog niet veel wetenschappelijk onderbouwde kennis over post-COVID en zwangerschap. In mei 2024 werd in de Lancet een artikel gepubliceerd waarin de stand van zaken hierover werd samengevat met aanbevelingen.[1] Dit artikel dient als basis voor onderstaande informatie waarin de aanbevelingen zijn vertaald naar de Nederlandse context.
Zwanger worden
Vrouwen en mannen met post-COVID kunnen ook een kinderwens hebben. Het is niet duidelijk of er bij hen sprake is van verminderde vruchtbaarheid. Wel kunnen veelvoorkomende symptomen van post-COVID, zoals vermoeidheid, verminderde zin in seks en droge slijmvliezen, het moeilijker maken om zwanger te worden. Verder weten we dat er bij post-COVID soms sprake is van een verstoring van de hormonale balans. Of dit ook effect heeft op de vruchtbaarheid is niet bekend.
Risico’s van een zwangerschap voor moeder en kind
- Vrouwen met post-COVID hebben een groter risico op zwangerschapsdiabetes en zwangerschapshypertensie.
- Baby’s van moeders met post-COVID hebben een groter risico op vroeggeboorte en laag geboortegewicht dan in de algemene bevolking. Een vroeggeboorte en een laag geboortegewicht leiden tot meer gezondheidsrisico’s voor de baby, zowel rondom de geboorte als op langere termijn.
Onderzoekers weten nog niet goed waardoor de verhoogde risico’s voor moeder en kind worden veroorzaakt. Mogelijk heeft dit te maken met het ziekteverloop van post-COVID: vrouwen met post‑COVID zijn vaak erg moe en hebben veel klachten die hun gezondheid beïnvloeden. Er is meer onderzoek nodig om dit goed te begrijpen.
Post-COVID kan een zwangerschap beïnvloeden en andersom kan een zwangerschap ook invloed hebben op de post-COVID klachten. Een zwangerschap kan leiden tot (tijdelijk) meer of juist minder klachten, of tot andere post-COVID klachten dan de zwangere eerder had.
Begeleiding
- Is er een kinderwens, en heeft de vrouw post-COVID klachten? Dan is een pre conceptueel consult verstandig, zodat thema’s rondom ziekte, medicatie, vruchtbaarheid, zwangerschap en bevalling kunnen worden doorgesproken en voorbereid.
- Als er medicatie wordt genomen, bespreek dit dan al voor de zwangerschap met de behandelend arts. Deze kan dan beoordelen of er tijdens de zwangerschap aanpassingen nodig zijn.
- Bij de begeleiding van post-COVID ligt de focus op energiemanagement en symptoombehandeling (waar mogelijk). Dit geldt voor zowel zwangere als niet-zwangere patiënten. Geef als je zwanger bent bij de aanmelding bij een verloskundige aan dat er sprake is van post-COVID. Leg ook uit welke beperkingen er zijn.
- In verschillende regio’s zijn POP (Psychiatrie, Obstetrie, Pediatrie) poli’s beschikbaar. Soms hebben deze multidisciplinaire poli’s al ervaring met de begeleiding van zwangeren met post-COVID. De huisarts kan hiernaar informeren en kijken of een verwijzing naar zo’n poli passend is.
- Tijdens de zwangerschap is het verstandig de groei van het ongeboren kindje goed in de gaten te houden. Ook de gezondheid van de moeder moet goed worden gevolgd, vanwege het verhoogd risico op zwangerschapsdiabetes en zwangerschapshypertensie.
- Omdat pijn orthostatische klachten (zoals POTS) kan verergeren, kan het nodig zijn om bij de bevalling sneller pijnstilling toe te passen. Dat kan niet bij een thuisbevalling. Daarom kan een bevalling in een ziekenhuis nodig zijn.
Aandachtspunten
- Bij een zwangerschapswens is het goed om te zorgen voor een zo goed mogelijke uitgangssituatie: een voor de patiënt optimale energiebalans, behandeling van symptomen waar mogelijk en behandeling van bijkomende ziektes, goede leefstijl (gezond eten, zo goed mogelijk bewegen, niet roken, geen alcohol).
- Tijdens en na de zwangerschap is een goed zorg- en steunsysteem nodig: de partner zal veel van de gebroken nachten moeten kunnen opvangen. Daarbij is er opvang vereist als de moeder (te) weinig energie heeft. Ook kan het nodig zijn om ondersteuning van het huishouden te organiseren en/of (tijdelijk) aanpassingen in huis te doen of hulpmiddelen te gebruiken.
- Bij zwangeren die werken, is het belangrijk om in een vroeg stadium de bedrijfsarts te betrekken, zodat werk en energie goed met elkaar in balans te blijven. Overweeg om eerder met zwangerschapsverlof te gaan en aanvullend extra ouderschapsverlof op te nemen zodat er tijd is om te herstellen en te wennen aan de nieuwe situatie.
Bronnen
[1] Maissonneuve E, Favre G, Boucoiran I et. al. 2024. Post-COVID-19 condition: recommendations for pregnant individuals. The Lancet Regional Health – Europe 2024;40: 100916
