Er zijn aanwijzingen dat COVID-19 en mogelijk ook post-COVID kunnen bijdragen aan botverlies en daarmee het risico op osteoporose en wervelinzakkingen kunnen verhogen, maar het verband is nog niet definitief bewezen. De huidige literatuur laat vooral een plausibel biologisch mechanisme en enkele klinische aanwijzingen zien.1
Mogelijke mechanismen
Bij mensen die COVID-19 hebben doorgemaakt kunnen verschillende factoren een negatieve invloed hebben op de botgezondheid:
- Een langdurige ontstekingsreactie kan de botafbraak stimuleren.
- Verminderde mobiliteit en inspanningsintolerantie, zoals vaak voorkomt bij post-COVID, leiden tot minder mechanische belasting van het skelet, waardoor botmassa kan afnemen.
- Tekorten aan vitamine D, veranderingen in calciumhuishouding en ondervoeding kunnen bijdragen aan botverlies.
- Behandeling met corticosteroïden tijdens of na een ernstige COVID-infectie verhoogt het risico op osteoporose.2
Is er bewijs voor meer wervelfracturen?
Verschillende studies hebben een relatief hoge prevalentie van wervelfracturen beschreven bij patiënten die COVID-19 hebben doorgemaakt, vooral na ernstige ziekte. Daarnaast zijn er onderzoeken die een afname van de botminerale dichtheid (BMD) laten zien na een COVID-infectie.3
Een systematische review uit 2024 concludeerde dat er aanwijzingen zijn voor veranderingen in botdichtheid en botstofwisseling bij acute COVID, maar dat de kwaliteit van het beschikbare bewijs nog beperkt is en meer onderzoek nodig blijft. Er zijn op dit moment nog geen studies naar het verband tussen post-COVID en bot- en gewrichtsproblematiek.4
Praktische relevantie voor post-COVID-patiënten
Bij een post-COVID-patiënt met nieuwe rugpijn, lengteverlies, een toegenomen kyfose of bekende risicofactoren voor osteoporose (hogere leeftijd, postmenopauzaal, corticosteroïdgebruik, immobiliteit) is het verstandig om alert te zijn op osteoporose of een mogelijk asymptomatische wervelinzakking. Een DXA-scan en eventueel beeldvorming van de wervelkolom kunnen dan geïndiceerd zijn volgens de gebruikelijke osteoporoserichtlijnen.
Een gedocumenteerde osteoporose wordt conform de geldende richtlijnen behandeld.
Conclusie
Er is nog geen hard bewijs dat post-COVID op zichzelf osteoporose veroorzaakt, maar er zijn wel steeds meer aanwijzingen dat COVID-19 en de gevolgen ervan kunnen leiden tot verminderde botdichtheid en mogelijk een verhoogd risico op wervelinzakkingen, vooral bij patiënten met langdurige ziekte, immobiliteit of corticosteroïdgebruik.5
Disclaimer: Deze verzamelde informatie geeft een beeld van de huidige stand van zaken, maar is niet geheel uitgewerkt. Op dit moment geven we de voorkeur aan deze informatie toch al te delen. Echter de focus ligt op de huidige stand van zaken met betrekking tot andere interventies in kaart te brengen.
- https://link.springer.com/article/10.1007/s11914-023-00842-2
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11599111/ - https://link.springer.com/article/10.1007/s11914-023-00842-2
https://link.springer.com/article/10.1007/s00011-022-01616-9
https://www.researchgate.net/journal/Current-Osteoporosis-Reports-1544-2241/publication/377492602_SARS-CoV-2_and_its_Multifaceted_Impact_on_Bone_Health_Mechanisms_and_Clinical_Evidence/links/65a9ead6a59bf45fc9d8c940/SARS-CoV-2-and-its-Multifaceted-Impact-on-Bone-Health-Mechanisms-and-Clinical-Evidence.pdf?origin=scientificContributions - https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC9746586/
https://www.researchgate.net/journal/Current-Osteoporosis-Reports-1544-2241/publication/377492602_SARS-CoV-2_and_its_Multifaceted_Impact_on_Bone_Health_Mechanisms_and_Clinical_Evidence/links/65a9ead6a59bf45fc9d8c940/SARS-CoV-2-and-its-Multifaceted-Impact-on-Bone-Health-Mechanisms-and-Clinical-Evidence.pdf?origin=scientificContributions - https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11599111/
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11599111/
https://link.springer.com/article/10.1007/s11914-023-00842-2
https://www.researchgate.net/journal/Current-Osteoporosis-Reports-1544-2241/publication/377492602_SARS-CoV-2_and_its_Multifaceted_Impact_on_Bone_Health_Mechanisms_and_Clinical_Evidence/links/65a9ead6a59bf45fc9d8c940/SARS-CoV-2-and-its-Multifaceted-Impact-on-Bone-Health-Mechanisms-and-Clinical-Evidence.pdf?origin=scientificContributions
