Wat is de interventie?
Ivermectine is een geneesmiddel tegen bepaalde parasieten. In Nederland worden ivermectine-tabletten onder andere gebruikt voor de behandeling van schurft (scabiës) en bepaalde worminfecties.
Daarnaast bestaat ivermectine als crème voor de behandeling van rosacea. Ivermectine verstoort de zenuw- en spierfunctie van bepaalde parasieten, waardoor deze worden uitgeschakeld. Het middel is ontwikkeld voor deze specifieke toepassingen en is geen algemeen antiviraal geneesmiddel.
Wat is bekend over het werkingsmechanisme van de interventie?
Ivermectine bindt bij bepaalde parasieten aan specifieke chloridekanalen in zenuw- en spiercellen. Hierdoor raken de parasieten verlamd en sterven ze. Dit verklaart waarom ivermectine effectief kan zijn bij bijvoorbeeld bepaalde worminfecties en schurft.
Tijdens de COVID-19-pandemie ontstond belangstelling voor mogelijke antivirale en ontstekingsremmende eigenschappen van ivermectine. Laboratoriumonderzoek liet zien dat ivermectine onder bepaalde omstandigheden de vermenigvuldiging van SARS-CoV-2 kon remmen. De hoeveelheid ivermectine die hiervoor nodig was, lag echter aanzienlijk hoger dan de concentraties die met de gebruikelijke doseringen bij mensen worden bereikt.
Er zijn daarnaast verschillende theorieën beschreven over mogelijke effecten op ontstekingsreacties en het immuunsysteem. Deze theoretische werkingsmechanismen in klinische studies bij mensen, hebben echter niet geleid tot overtuigend bewijs dat ivermectine COVID-19 of post-COVID behandelt. Een werking tegen parasieten betekent dus niet automatisch dat het middel ook werkzaam is tegen SARS-CoV-2 of tegen de mogelijke onderliggende mechanismen van post-COVID.
Wat is er bekend over het effect?
Post-COVID
Ivermectine is vooral onderzocht tijdens de acute COVID-19-infectie. Er is veel minder onderzoek gedaan naar ivermectine als behandeling bij post-COVID-klachten. Een van de grootste onderzoeken is de Britse PRINCIPLE-studie. Hieraan deden ruim 8.000 mensen met COVID-19 mee. In de PRINCIPLE-studie herstelden deelnemers die ivermectine gebruikten gemiddeld ongeveer twee dagen eerder dan deelnemers die de gebruikelijke zorg kregen. Er was echter geen verschil in ziekenhuisopnames, overlijden of relevante langetermijnuitkomsten. Daarom concludeerden de onderzoekers dat ivermectine tijdens acute COVID-19 infectie waarschijnlijk geen klinisch betekenisvol voordeel biedt. Ook in de Amerikaanse COVID-OUT-studie werd ivermectine onderzocht. Deelnemers kregen het middel kort na het ontstaan van COVID-19. Vervolgens werd gedurende tien maanden gevolgd of zij post-COVID ontwikkelden. Ivermectine verminderde de kans op post-COVID niet ten opzichte van placebo. Deze onderzoeken gaan vooral over de vraag of ivermectine tijdens een acute infectie het herstel kan versnellen of post-COVID kan voorkomen. Dat is iets anders dan het behandelen van patiënten die al post-COVID hebben.
Er zijn tot oktober 2026 geen klinische studies gevonden waaruit blijkt dat ivermectine bij bestaande post-COVID-vermoeidheid, PEM, cognitieve klachten, POTS/dysautonomie, pijn of andere langdurige symptomen vermindert. Tijdens de COVID-19-pandemie verschenen ook kleinere onderzoeken die een mogelijk voordeel van ivermectine suggereerden. Veel van deze onderzoeken hadden echter belangrijke methodologische beperkingen, zoals kleine patiënten aantallen, onvoldoende blindering of een hoog risico op vertekening. Grote gerandomiseerde onderzoeken hebben deze positieve bevindingen tot op heden nog niet bevestigd.
Ivermectine wordt soms aangeboden als onderdeel van behandelcombinaties met andere middelen. Voor dergelijke combinaties geldt dat een theoretische werking of ervaring bij individuele patiënten niet voldoende is om werkzaamheid aan te tonen. Zonder goede vergelijkende onderzoeken kan niet worden vastgesteld of de verbetering door ivermectine, een ander onderdeel van de behandeling of het natuurlijke verloop van de klachten komt.
Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS)
Er zijn geen klinische studies gevonden waarin ivermectine is onderzocht als behandeling voor QVS.
QVS ontstaat na een doorgemaakte infectie met Coxiella burnetii, maar bij QVS is geen sprake van een aangetoonde actieve infectie waarvoor ivermectine een behandeling vormt. Ivermectine werkt tegen bepaalde parasieten en niet tegen Coxiella burnetii. Er is ook geen bewijs dat ivermectine vermoeidheid, PEM, cognitieve klachten of andere langdurige klachten bij QVS vermindert.
Chronische Q-koorts
Ivermectine is geen behandeling voor chronische Q-koorts. Chronische Q-koorts wordt veroorzaakt door een persisterende infectie met de bacterie Coxiella burnetii. De aandoening kan onder andere endocarditis of infecties van bloedvaten en vaatprothesen veroorzaken.
De behandeling bestaat uit langdurige antibiotische therapie onder begeleiding van een specialist. Hierbij wordt doorgaans een combinatie van doxycycline en hydroxychloroquine gebruikt. Ivermectine werkt tegen bepaalde parasieten en heeft geen aangetoonde werking tegen de onderliggende infectie bij chronische Q-koorts.
Klachten na vaccinatie
Er zijn geen klinische studies gevonden waarin ivermectine specifiek is onderzocht als behandeling voor langdurige klachten na COVID-19-vaccinatie.
Online en in sommige behandelprotocollen wordt ivermectine genoemd vanuit theorieën over mogelijke ontstekingsremmende of antivirale effecten. Ook wordt soms verondersteld dat ivermectine invloed zou kunnen hebben op het spike-eiwit. Deze theorieën vormen echter geen bewijs dat ivermectine langdurige klachten na vaccinatie behandelt. Er is op dit moment geen klinisch bewijs dat ivermectine vermoeidheid, PEM, cognitieve klachten, POTS/dysautonomie of andere langdurige klachten na vaccinatie vermindert. Onderzoek naar ivermectine bij acute COVID-19 kan bovendien niet zonder meer worden vertaald naar KNV. Bij klachten na vaccinatie is geen actieve SARS-CoV-2-infectie aanwezig waarop een eventuele antivirale behandeling zich zou kunnen richten.
Toegankelijkheid wanneer van toepassing
Ivermectine-tabletten zijn in Nederland enkel op recept verkrijgbaar. Ze zijn geregistreerd voor specifieke parasitaire infecties en voor schurft. Post-COVID, QVS, chronische Q-koorts en KNV behoren niet tot de geregistreerde indicaties.
Bij de gebruikelijke doseringen voor de geregistreerde indicaties wordt ivermectine meestal goed verdragen. Mogelijke bijwerkingen zijn onder andere duizeligheid, maag-darmklachten, huiduitslag, jeuk en vermoeidheid. Bij hoge doseringen of verkeerd gebruik kunnen ernstige neurologische bijwerkingen optreden, zoals verminderd bewustzijn, verwardheid of epileptische aanvallen. Gebruik van hogere doseringen of langdurig gebruik zonder bewezen indicatie is niet zonder risico. De veiligheid die bekend is van kortdurende behandeling van parasitaire infecties kan niet automatisch worden vertaald naar andere doseringen of langdurige behandelprotocollen. Het is daarnaast belangrijk om geen ivermectinepreparaten voor dieren te gebruiken. Deze kunnen een andere dosering of samenstelling hebben en zijn niet bedoeld voor gebruik bij mensen.
De EMA adviseert ivermectine niet te gebruiken voor de preventie of behandeling van COVID-19 buiten klinisch onderzoek. De WHO adviseert eveneens tegen het gebruik van ivermectine voor COVID-19. Voor post-COVID, QVS en KNV bestaat geen bewezen indicatie.
Bronnen en wetenschappelijk bewijs
- Farmacotherapeutisch Kompas. Ivermectine (oraal). Zorginstituut Nederland. Geraadpleegd oktober 2026.
- European Medicines Agency (EMA). EMA advises against use of ivermectin for the prevention or treatment of COVID-19 outside randomised clinical trials. 2021; actuele publieksinformatie geraadpleegd oktober 2026.
- World Health Organization. Therapeutics and COVID-19: living guideline. Update augustus 2025.
- Hayward G, et al. Ivermectin for COVID-19 in adults in the community (PRINCIPLE): an open, randomised, controlled, adaptive platform trial of short- and longer-term outcomes. J Infect. 2024;88(4):106130.
- Bramante CT, Buse JB, Liebovitz DM, et al. Outpatient treatment of COVID-19 and incidence of post-COVID-19 condition over 10 months (COVID-OUT): a multicentre, randomised, quadruple-blind, parallel-group, phase 3 trial. Lancet Infect Dis. 2023;23(10):1119–1129.
- Reis G, Silva EASM, Silva DCM, et al. Effect of Early Treatment with Ivermectin among Patients with Covid-19. N Engl J Med. 2022;386:1721–1731.
- Naggie S, Boulware DR, Lindsell CJ, et al. Effect of Ivermectin vs Placebo on Time to Sustained Recovery in Outpatients With Mild to Moderate COVID-19: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2022;328(16):1595–1603.
- Naggie S, et al. Effect of Higher-Dose Ivermectin for 6 Days vs Placebo on Time to Sustained Recovery in Outpatients With COVID-19: A Randomized Clinical Trial. JAMA. 2023;329(11):888–897.
- Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Guidance for Q Fever. Updated 5 March 2025.