Wat is de interventie?
Prednisolon is een corticosteroïd, ook wel glucocorticoïd genoemd. Het lijkt op cortisol, een hormoon dat het lichaam zelf aanmaakt. Prednisolon remt ontstekingsreacties en onderdrukt bepaalde onderdelen van het afweersysteem. Het middel wordt gebruikt bij veel verschillende aandoeningen waarbij ontsteking of een overactieve afweer een rol speelt, bijvoorbeeld astma, COPD, reumatische aandoeningen, inflammatoire darmziekten en ernstige allergische reacties. De benodigde dosis en behandelduur verschillen sterk per aandoening.
Met low-dose prednisolon wordt meestal een relatief lage dagelijkse dosis bedoeld. Er bestaat echter geen universele grens voor wat bij alle aandoeningen als ‘low dose’ geldt. Een dosis van bijvoorbeeld 5 mg per dag kan langdurig worden gebruikt bij sommige chronische ontstekingsziekten, terwijl bij andere aandoeningen tijdelijk hogere doseringen nodig zijn. Ook bij een lage dosis kunnen bijwerkingen optreden, zeker bij langdurig gebruik. Daarom wordt prednisolon alleen gebruikt wanneer daar een medische reden voor is en worden dosis en behandelduur zo veel mogelijk beperkt.
Wat is bekend over het werkingsmechanisme van de interventie?
Prednisolon remt verschillende onderdelen van het afweersysteem en vermindert de aanmaak en werking van ontstekingsstoffen. Daardoor kunnen zwelling, pijn en andere gevolgen van een ontstekingsreactie afnemen. Bij post-COVID worden verschillende mogelijke onderliggende mechanismen onderzocht. Een daarvan is dat het afweersysteem bij een deel van de patiënten langdurig ontregeld of geactiveerd blijft. Vanuit deze gedachte is onderzocht of corticosteroïden zoals prednisolon bepaalde post-COVID-klachten kunnen verminderen.
Een duidelijkere reden voor prednisolon kan bestaan wanneer na een ernstige COVID-19-infectie aantoonbare ontstekingsgerelateerde longafwijkingen zijn achtergebleven, bijvoorbeeld een beeld passend bij organiserende pneumonie of bepaalde interstitiële longafwijkingen. Prednisolon wordt bij dergelijke ontstekingsprocessen ook buiten post-COVID toegepast. Dat betekent niet dat alle post-COVID-klachten door een ontsteking worden veroorzaakt of dat algemene onderdrukking van het afweersysteem bij post-COVID gunstig is. De mogelijke voordelen hangen waarschijnlijk sterk af van de oorzaak van de klachten en de patiëntengroep.
Wat is er bekend over het effect?
Post-COVID
Prednisolon is onderzocht bij verschillende groepen patiënten na COVID-19. Het is belangrijk onderscheid te maken tussen patiënten met aantoonbare longafwijkingen en patiënten met post-COVID zonder zo’n specifieke afwijking. Bij de COLDSTER-studie werden 130 patiënten onderzocht die na ernstige acute COVID-19 nog kortademig waren en duidelijke afwijkingen op een CT-scan van de longen hadden. Zij kregen zes weken een hogere of lagere dosis prednisolon. In beide groepen verbeterden de longafwijkingen, kortademigheid en zuurstofwaarden. Een hogere dosis bleek echter niet beter te werken dan de lagere dosis. Omdat iedereen prednisolon kreeg en er geen placebogroep was, kan uit deze studie niet worden vastgesteld hoeveel van de verbetering door prednisolon kwam en hoeveel door natuurlijk herstel.
In 2026 verscheen daarnaast een placebogecontroleerd onderzoek naar corticosteroïden bij patiënten die vier maanden na ernstige COVID-19 nog interstitiële longafwijkingen op CT hadden. De studie vond geen klinisch relevant voordeel van prednisolon ten opzichte van placebo. Dit onderzoek richtte zich eveneens op een specifieke groep met aantoonbare longschade en kan daarom niet zonder meer worden vertaald naar de brede groep mensen met post-COVID.
Voor post-COVID zonder aantoonbare longafwijkingen is het bewijs veel beperkter. In 2026 verschenen de resultaten van Myoflame-19, een grote studie bij 279 mensen met post-COVID en aanwijzingen voor ontstekingsgerelateerde veranderingen van het hart op een MRI-scan. De deelnemers kregen gedurende 16 weken een combinatie van losartan en prednisolon of placebo. Prednisolon werd gestart met 20 mg per dag en vervolgens afgebouwd naar 5 mg per dag. Op de belangrijkste vooraf gekozen uitkomst, de pompfunctie van het hart, werd geen overtuigend verschil gevonden tussen behandeling en placebo. In aanvullende analyses werden enkele mogelijke gunstige veranderingen gezien in onder andere ontstekingswaarden, MRI-beelden en symptomen. Omdat prednisolon samen met losartan werd gegeven, is bovendien niet vast te stellen welk deel van eventuele veranderingen aan prednisolon kan worden toegeschreven. De resultaten zijn daarom vooral aanleiding voor verder onderzoek en vormen geen bewijs om low-dose prednisolon algemeen bij post-COVID voor te schrijven.
Ook loopt de Duitse PreVitaCOV-studie, waarin prednisolon wordt onderzocht bij een bredere groep patiënten met post-COVID in de huisartsenpraktijk. Deelnemers krijgen 20 mg prednisolon gedurende vijf dagen, gevolgd door 5 mg per dag gedurende 23 dagen, al dan niet gecombineerd met vitamine B1, B6 en B12. Voor zover gepubliceerd zijn nog geen definitieve resultaten beschikbaar waarmee werkzaamheid kan worden vastgesteld.
Prednisolon is ook onderzocht bij langdurig reukverlies na COVID-19. In een gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie gaf een korte behandeling met prednisolon geen betere verbetering van de reuk dan placebo.
Nieuwe internationale richtlijnen uit 2026 adviseren op basis van het huidige bewijs niet om systemische corticosteroïden standaard te gebruiken voor post-COVID. Een uitzondering kan bestaan wanneer iemand een andere duidelijke medische indicatie heeft waarvoor corticosteroïden wel bewezen of gebruikelijk zijn.
Voor het specifiek behandelen van PEM met low-dose prednisolon is geen overtuigend klinisch bewijs gevonden. Ervaringen van individuele patiënten kunnen niet voorspellen of het middel werkt of veilig is voor andere patiënten. Wanneer iemand zich tijdelijk energieker of minder ziek voelt door prednisolon, betekent dit bovendien niet automatisch dat de belastbaarheid is hersteld. Bij PEM blijft het daarom belangrijk om activiteit af te stemmen op de individuele belastbaarheid.
Samenvattend, low-dose prednisolon is geen bewezen algemene behandeling voor post-COVID. Bij een specifieke ontstekingsgerelateerde aandoening, bijvoorbeeld bepaalde post-COVID-longafwijkingen, kan een corticosteroïd onder specialistische begeleiding wel een plaats hebben. Voor algemene post-COVID-klachten, vermoeidheid of PEM is onvoldoende bewijs voor werkzaamheid. Verhoogde ontstekingswaarden of afwijkende immuunmarkers betekenen niet automatisch dat behandeling met prednisolon zinvol is. Er zijn momenteel geen gevalideerde biomarkers waarmee kan worden voorspeld welke mensen met post-COVID zonder aantoonbare ontstekingsziekte baat zouden hebben bij low-dose prednisolon. Daarnaast zijn er momenteel geen gecontroleerde studies die aantonen dat low-dose prednisolon symptomen van POTS of andere vormen van dysautonomie bij post-COVID verbetert.
Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS)
Er zijn geen klinische studies gevonden waarin low-dose prednisolon specifiek als behandeling voor QVS is onderzocht. Hoewel bij QVS veranderingen in het afweersysteem worden onderzocht, betekent dit niet dat het onderdrukken van het afweersysteem met prednisolon de klachten verbetert. Er is geen bewijs dat prednisolon vermoeidheid, PEM, cognitieve klachten of andere kenmerkende symptomen van QVS vermindert. Wanneer iemand met QVS daarnaast een afzonderlijke aandoening heeft waarvoor prednisolon wel een reguliere behandeling is, bijvoorbeeld een ontstekingsziekte of een ernstige exacerbatie van astma, kan prednisolon uiteraard voor die aandoening worden voorgeschreven.
Chronische Q-koorts
Prednisolon is geen behandeling voor de onderliggende infectie bij chronische Q-koorts. Chronische Q-koorts wordt veroorzaakt door een persisterende infectie met Coxiella burnetii. De aandoening kan onder andere endocarditis of een infectie van een bloedvat of vaatprothese veroorzaken. De behandeling bestaat uit langdurige antibiotische therapie onder specialistische begeleiding. Omdat prednisolon het afweersysteem onderdrukt, moet het gebruik bij een actieve of chronische infectie zorgvuldig worden afgewogen. Het middel mag de noodzakelijke behandeling van chronische Q-koorts niet vervangen. Wanneer een patiënt daarnaast een andere aandoening heeft waarvoor corticosteroïden noodzakelijk zijn, wordt dit individueel door de behandelend arts beoordeeld.
Klachten na vaccinatie
Er zijn geen klinische studies gevonden waarin langdurig low-dose prednisolon specifiek is onderzocht als behandeling voor klachten na COVID-19-vaccinatie. Omdat bij een deel van de patiënten met langdurige klachten na vaccinatie veranderingen in het afweersysteem worden verondersteld, worden ontstekingsremmende of afweeronderdrukkende geneesmiddelen soms als mogelijke behandeling genoemd. Een theoretische werking op het immuunsysteem is echter niet voldoende om te concluderen dat prednisolon KNV behandelt.
Er is op dit moment geen overtuigend bewijs dat low-dose prednisolon vermoeidheid, PEM, cognitieve klachten, POTS/dysautonomie of andere langdurige klachten na vaccinatie vermindert. Dit staat los van zeldzame specifieke medische aandoeningen die na vaccinatie kunnen optreden en waarvoor corticosteroïden volgens de reguliere medische richtlijnen wél geïndiceerd kunnen zijn. In dat geval wordt de vastgestelde aandoening behandeld en niet KNV als geheel.
Toegankelijkheid wanneer van toepassing
Prednisolon is receptplichtig en wordt voorgeschreven door een arts. De dosering en behandelduur zijn afhankelijk van de aandoening waarvoor het wordt gebruikt. Bij kortdurend gebruik kunnen onder andere maagklachten, slaapproblemen, stemmingsveranderingen, verhoogde eetlust, vocht vasthouden en een stijging van de bloedsuiker of bloeddruk optreden.
Bij langdurig gebruik nemen de risico’s toe. Mogelijke gevolgen zijn onder andere:
- een grotere gevoeligheid voor infecties;
- gewichtstoename en veranderingen in vetverdeling;
- verhoogde bloedsuiker of diabetes;
- hoge bloeddruk;
- botontkalking;
- spierzwakte;
- oogproblemen zoals staar of glaucoom;
- dunner worden van de huid;
- veranderingen in stemming of slaap;
- onderdrukking van de eigen aanmaak van cortisol door de bijnieren.
Ook bij lage doseringen kunnen bijwerkingen optreden. ‘Low dose’ betekent daarom niet dat langdurig gebruik zonder risico is.
Na langdurig gebruik mag prednisolon meestal niet plotseling worden gestopt. De eigen cortisolproductie kan door de behandeling zijn onderdrukt, waardoor de dosis geleidelijk moet worden afgebouwd. Dit gebeurt in overleg met de behandelend arts.
Bij post-COVID, QVS en KNV is prednisolon alleen aangewezen wanneer daarvoor een duidelijke individuele medische indicatie bestaat of wanneer het middel binnen goed opgezet klinisch onderzoek wordt toegepast.
Bronnen en wetenschappelijk bewijs
- Dhooria S, Chaudhary S, Sehgal IS, et al. High-dose versus low-dose prednisolone in symptomatic patients with post-COVID-19 diffuse parenchymal lung abnormalities: an open-label, randomised trial (the COLDSTER trial). Eur Respir J. 2022;59(2):2102930. doi:10.1183/13993003.02930-2021.
- Corticosteroid treatment for post-COVID-19 persistent interstitial lung disease: a randomized clinical trial. Braz J Infect Dis. 2026;30(4):105892.
- Puntmann VO, Nagel E, Beitzke D, et al. Losartan and prednisolone for post-COVID syndrome and cardiac inflammation: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. Nat Commun. 2026;17:7599. doi:10.1038/s41467-026-75991-w.
- Müller A, et al. Feasibility, safety and effectiveness of prednisolone and vitamin B1, B6, and B12 in patients with post-COVID-19-syndrome (PreVitaCOV): protocol of a randomised, double-blind, placebo-controlled multicentre trial in primary care. BMC Infect Dis. 2024;24:36.
- Schepens TJA, et al. Prednisolone does not improve olfactory function after COVID-19: a randomized, double-blind, placebo-controlled trial. BMC Med. 2022;20:445.
- Clinical practice guideline for long COVID prevention and treatment. Eur Respir J. 2026.
- Clinical Practice Guideline Recommendations for Post-Acute Sequelae of COVID-19. Infect Chemother. 2026.
- Farmacotherapeutisch Kompas. Prednisolon. Zorginstituut Nederland. Geraadpleegd oktober 2026.
- Centers for Disease Control and Prevention. Clinical Guidance for Q Fever. Updated 5 March 2025.