Voor Karin was deelname aan Stap Vooruit vooral interessant omdat ze deelnemers langer en intensiever kon begeleiden dan in haar reguliere werk als nazorgadviseur. Ze kreeg meer ruimte om samen met mensen te onderzoeken wat er onder hun klachten, verlieservaringen en worstelingen lag.
Bewustwording als belangrijkste doel
Veel deelnemers waren voortdurend in gevecht met hun ziekte en verlangden naar hun oude leven. Volgens Karin houdt dit verzet mensen soms juist gevangen. Ze voerde gesprekken met mensen over hun drijfveren en overtuigingen. “Ik ging met mensen in gesprek over wie ze waren voordat ze ziek werden en wat ze hadden verloren. We bespraken waar ze bang voor waren en welke overtuigingen hierbij een rol spelen.
Door deze gesprekken ontstonden belangrijke inzichten. Sommige deelnemers ontdekten dat zij niet alleen worstelden met lichamelijke klachten, maar ook met angst voor afhankelijkheid, verlies van identiteit of gevoelens van falen. Door deze onderwerpen bespreekbaar te maken, ontstond ruimte voor acceptatie, rust en nieuwe perspectieven.”
Op zoek naar een nieuwe weg
De rode draad in vrijwel alle trajecten was volgens Karin het vinden van een nieuwe weg in een leven dat fundamenteel veranderd is door ziekte. Het ging vooral om het ontdekken wat nog wel mogelijk is.
“Veel deelnemers zijn continu aan het worstelen om terug te keren naar hun oude functioneren. Ze gaan hierbij over hun grenzen en zijn streng voor zichzelf. In de gesprekken keken we niet zozeer naar de beperkingen maar naar de persoon zelf. Wie ben ik, ondanks mijn ziekte? Deelnemers gingen inzien dat hun kennis, ervaring, talenten en persoonlijkheid door hun ziekte niet verdwenen waren.”
Kleine veranderingen met grote betekenis
Doordat mensen op een andere manier naar zichzelf en hun ziekte gingen kijken, ontstond er ruimte voor veranderingen. “Deelnemers konden niet opeens de stap zetten naar betaald werk, maar konden wel stappen zetten in hun persoonlijke ontwikkeling. Ze leerden beter hun grenzen aangeven en kregen meer zelfvertrouwen. Ze stopten met activiteiten die niet meer pasten en ondernamen weer wat meer sociale activiteiten. Soms lukte het om vrijwilligerswerk te gaan doen. Overall ervaarden ze meer rust.
Gezien worden zonder oordeel
Volgens Karin ligt een belangrijke kracht van Stap Vooruit in het ontbreken van druk en oordeel. Deelnemers hoefden niet te bewijzen dat zij vooruitgingen of een bepaald einddoel behaalden. Alles mocht er zijn.
“Ik zag bij de deelnemers dat ze zich gehoord en gezien voelden. Ze kregen hiervoor meer rust en weer vertrouwen in zichzelf en in hun proces. Dit is de essentie van de rol van de casemanager; mensen voelen zich serieus genomen en hoeven hun situatie niet steeds opnieuw te verdedigen.
Participatie is meer dan werk
Een belangrijk inzicht uit het traject is volgens Karin dat participatie veel breder moet worden bekeken dan betaald werk. Voor deze doelgroep betekent vooruitgang ook dat ze meer rust ervaren, weer vertrouwen krijgen in de toekomst en beter voor zichzelf gaan zorgen. Zo kunnen ze ontdekken wat past binnen de beschikbare energie.
Ze benadrukt dat veel deelnemers pas tegen het einde van het traject begonnen te ontdekken welke richting zij op wilden. Daardoor voelde zes maanden voor sommigen eigenlijk te kort.
Samenwerking met andere professionals
Het multidisciplinaire aspect van het project kwam volgens Karin minder sterk naar voren dan vooraf was gedacht. “De meeste deelnemers hadden hun netwerk van behandelaars en hulpverleners al opgebouwd. De meerwaarde zat niet zozeer in extra overleg tussen professionals, maar in het helpen van deelnemers om bestaande adviezen en ervaringen opnieuw te benutten.”
Advies voor de toekomst
Karin hoopt dat de ervaringen uit Stap Vooruit leiden tot een vervolg voor mensen met verschillende PAIS. Volgens haar laat het traject zien dat deze groep behoefte heeft aan langdurige, persoonlijke begeleiding die ruimte biedt voor maatwerk en ontwikkeling, zonder directe druk op re-integratie of werkhervatting.
