Wat is de interventie?
De thymus, ook wel zwezerik genoemd, is een orgaan achter het borstbeen dat vooral tijdens de jeugd belangrijk is voor de ontwikkeling van afweercellen. De naam ‘thymushormoon’ wordt gebruikt voor verschillende stoffen die met de thymus samenhangen. Het is geen eenduidige geneesmiddelnaam. In de wetenschappelijke literatuur gaat het vaak om thymosine alfa-1, een klein eiwit (peptide) van 28 aminozuren. De synthetische geneesmiddelvorm daarvan heet thymalfasine en is in sommige landen onder de merknaam Zadaxin beschikbaar. In Nederland is Zadaxin niet als officieel geneesmiddel geregistreerd door het CBG. Thymosine alfa-1 is in verschillende landen geregistreerd voor andere indicaties, onder meer chronische hepatitis B en bepaalde immuungerelateerde toepassingen, maar niet voor post-COVID.
Thymosine alfa-1 wordt onderzocht als middel dat de afweerreactie kan beïnvloeden. Het is onder andere bestudeerd bij infecties, bepaalde vormen van kanker en ernstige ziekte op de intensive care. Meestal wordt het onder de huid geïnjecteerd. De toepassing, dosis en behandelduur verschillen per aandoening en onderzoek. In Nederland is thymosine alfa-1 geen reguliere, geregistreerde behandeling voor post-COVID, QVS, chronische Q-koorts of langdurige klachten na vaccinatie.
Andere stoffen die soms als ‘thymushormoon’ worden aangeboden, zoals thymosine bèta-4 of mengsels van thymusextracten, zijn niet hetzelfde als thymosine alfa-1. Resultaten uit onderzoek naar één peptide mogen daarom niet worden gebruikt als bewijs voor andere producten. Bij een concrete behandelvraag is het belangrijk eerst vast te stellen om welke stof, samenstelling en herkomst het precies gaat.
Wat is bekend over het werkingsmechanisme van de interventie?
Thymosine alfa-1 beïnvloedt verschillende onderdelen van het immuunsysteem. Laboratoriumonderzoek en dierexperimenteel onderzoek beschrijven effecten op de rijping en functie van T-lymfocyten, dendritische cellen en NK-cellen. Ook kunnen signaalroutes die betrokken zijn bij ontstekingsreacties en immuunregulatie worden beïnvloed. Het middel werkt dus niet simpelweg als een algemene ‘versterker’ van het immuunsysteem: afhankelijk van de omstandigheden kunnen zowel activerende als regulerende effecten optreden.
Omdat ontregeling van de afweer een mogelijke rol speelt bij post-COVID, wordt soms verondersteld dat een immuunmodulerend peptide klachten zou kunnen verminderen. De oorzaak van post-COVID is echter niet bij iedere patiënt dezelfde. Een aangetoond effect op immuuncellen of bloedwaarden betekent niet automatisch dat iemand minder vermoeidheid, PEM, hersenmist of orthostatische klachten krijgt. Voor thymosine alfa-1 is dit verband bij post-COVID niet klinisch aangetoond.
Wat is er bekend over het effect?
Post-COVID
Voor zover bekend zijn er momenteel geen gepubliceerde gerandomiseerde placebo-gecontroleerde studies waarin thymosine alfa-1 is onderzocht als behandeling voor bestaande post-COVID-klachten. Daardoor zijn er geen betrouwbare effectgroottes bekend voor vermoeidheid, post-exertionele malaise (PEM), cognitieve klachten, POTS, pijn, benauwdheid of kwaliteit van leven. Ook een optimale dosis, behandelduur en follow-up voor deze toepassing zijn niet vastgesteld.
Het meeste onderzoek naar thymosine alfa-1 en SARS-CoV-2 betreft patiënten die tijdens de acute COVID-19-infectie in het ziekenhuis lagen, vaak met ernstige ziekte/symptomen. Dat is een wezenlijk andere situatie dan langdurige post-COVID-klachten in de thuissituatie. De uitkomsten van die studies gaan bijvoorbeeld over overlijden, ziekenhuisopnameduur of beademing, en niet over het herstel van langdurige klachten.
Een systematische review en meta-analyse van Shang en collega’s uit 2023 omvatte negen onderzoeken met samen 5.352 opgenomen COVID-19-patiënten, van wie 1.152 thymosine alfa-1 kregen. Over alle studies samen was er geen statistisch significant verschil in sterfte (relatief risico 1,03; 95%-BI 0,60–1,75). De resultaten verschilden sterk tussen de studies (I²=90%). Sommige subgroepanalyses, bijvoorbeeld bij ernstig zieke patiënten, lieten een gunstig verband zien. Dergelijke subgroepresultaten kunnen echter vertekend zijn en veranderen de algemene conclusie van de auteurs niet, dat het bewijs de toepassing bij opgenomen COVID-19-patiënten niet ondersteunt.
Een andere meta-analyse uit 2023, met acht onderzoeken naar matig tot kritiek zieke COVID-19-patiënten, vond juist een verband met een lagere sterfte (RR 0,59; 95%-BI 0,37–0,93). Ook hier was de heterogeniteit groot (I²=84%) en wezen de auteurs op de noodzaak van betere gerandomiseerde studies. De verschillende uitkomsten van de meta-analyses laten zien dat het bewijs bij acute COVID-19 onzeker is. Ze kunnen bovendien niet worden gebruikt om werkzaamheid bij post-COVID te onderbouwen.
In 2025 verscheen de grote TESTS-studie bij patiënten met sepsis. In deze dubbelblinde, gerandomiseerde studie kregen 1.106 ernstig zieke patiënten thymosine alfa-1 of placebo. Na correctie van de gepubliceerde onderzoeksgegevens was de sterfte na 28 dagen 23,4% tegenover 24,1% (hazardratio 0,97; 95%-BI 0,76–1,24). Dit onderzoek is niet uitgevoerd bij post-COVID, maar illustreert dat een theoretisch gunstig effect op het immuunsysteem niet automatisch leidt tot betere klinische uitkomsten.
Samengevat is er wel biologisch onderzoek naar thymosine alfa-1 en zijn er studies bij acute infecties en ernstige ziekte, maar ontbreekt rechtstreeks klinisch bewijs voor behandeling van post-COVID. Er kan daarom niet worden vastgesteld of thymosine alfa-1 langdurige post-COVID-klachten verbetert.
QVS
Er zijn geen klinische studies gevonden waarin thymosine alfa-1 specifiek als behandeling van QVS is onderzocht. Ook bij QVS worden mogelijke veranderingen in immuunprocessen besproken, maar daaruit volgt niet dat beïnvloeding van T-cellen met thymosine alfa-1 klachten vermindert. Er zijn geen betrouwbare gegevens over effecten op vermoeidheid, PEM, concentratieproblemen of dagelijks functioneren bij QVS. Onderzoek bij acute COVID-19 of sepsis is hiervoor niet rechtstreeks toepasbaar.
Chronische Q-koorts
Chronische Q-koorts is een persisterende bacteriële infectie met Coxiella burnetii, waarbij onder andere hartkleppen of bloedvaten betrokken kunnen zijn. Er zijn geen klinische studies gevonden die thymosine alfa-1 als behandeling van chronische Q-koorts ondersteunen. Een mogelijke invloed op de afweer is geen bewijs voor een antibacterieel effect. Thymosine alfa-1 vervangt de langdurige, gerichte antibiotische behandeling en specialistische controle niet.
Klachten na vaccinatie
Er zijn geen klinische studies gevonden waarin thymosine alfa-1 specifiek is onderzocht als behandeling van langdurige klachten na COVID-19-vaccinatie. Resultaten uit studies bij acute infecties, sepsis of andere aandoeningen kunnen niet zonder meer naar KNV worden vertaald. Er zijn geen betrouwbare gegevens over mogelijke effecten op vermoeidheid, cognitieve klachten, dysautonomie of pijn bij deze patiëntgroep.
Toegankelijkheid wanneer van toepassing
Thymosine alfa-1 (thymalfasine) is in een aantal landen als geneesmiddel beschikbaar voor specifieke toepassingen, maar niet als reguliere behandeling voor post-COVID in Nederland. Het is geen vrij verkrijgbaar, geregistreerd geneesmiddel voor deze indicatie. Producten die online worden aangeboden als ‘thymushormoon’, ‘thymuspeptiden’ of ‘research peptides’ kunnen sterk verschillen in zuiverheid, dosering, samenstelling en kwaliteitscontrole. Een etiket of commerciële claim bewijst niet dat een product medisch is beoordeeld. Bij online verkochte peptideproducten is vaak onbekend of de inhoud overeenkomt met het etiket, welke verontreinigingen aanwezig zijn en onder welke omstandigheden het product geproduceerd is.
In studies met thymalfasine worden vooral lokale reacties op de injectieplaats, zoals pijn, roodheid of irritatie, beschreven. Ook zijn onder andere griepachtige klachten gemeld. De veiligheid van langdurig gebruik bij mensen met post-COVID is niet goed onderzocht. Omdat thymosine alfa-1 immuunprocessen beïnvloedt, is onvoldoende bekend wat langdurige toepassing doet bij aandoeningen waarbij het immuunsysteem al ontregeld is, zoals auto-immuunziekten, gebruik van afweeronderdrukkende geneesmiddelen, orgaantransplantatie en andere complexe medische situaties. De gegevens uit onderzoek bij andere aandoeningen geven geen zekerheid over de risico’s van niet-geregistreerde producten of langdurige toepassing bij post-COVID.
Bij vragen over een aangeboden behandeling is het verstandig de exacte stofnaam, fabrikant, registratiestatus, toedieningswijze, dosis en medische begeleiding na te gaan. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen behandeling binnen een gecontroleerde studie en aanbod door commerciële aanbieders.
Waarschuwing: Het ‘thymushormoon’ is geen eenduidige stofnaam, de tekst gaat voornamelijk over thymosine alfa-1 (thymalfasine). Dit kan worden gekoppeld aan informatie over experimentele/off-label behandelingen en immuunmodulatie bij post-COVID. Onderzoek bij acute COVID-19 en sepsis staat niet gelijk aan bewijs voor behandeling van langdurige klachten. Online aangeboden thymuspeptiden hebben niet altijd dezelfde samenstelling, veiligheid of kwaliteit als geregistreerde geneesmiddelen. Ga bij concrete behandelvragen naar een arts en apotheker.
Bronnen en wetenschappelijk bewijs
- Dominari A, Hathaway D, Pandav K, et al. Thymosin alpha 1: A comprehensive review of the literature. World J Virol. 2020;9(5):67–78. doi:10.5501/wjv.v9.i5.67.
- Thymosin alpha 1: Biological activities, applications and genetic engineering production. Peptides. 2010. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7115394/.
- Romani L, Bistoni F, Gaziano R, et al. Thymosin alpha1: an endogenous regulator of inflammation, immunity, and tolerance. Ann N Y Acad Sci. 2007. PMID:17495242.
- Shang W, Zhang B, Ren Y, et al. Thymosin alpha1 use in adult COVID-19 patients: A systematic review and meta-analysis on clinical outcomes. Int Immunopharmacol. 2023;114:109584. doi:10.1016/j.intimp.2022.109584.
- The efficacy of thymosin alpha-1 therapy in moderate to critical COVID-19 patients: a systematic review, meta-analysis, and meta-regression. 2023. PMID:37845598.
- Wu et al. The efficacy and safety of thymosin α1 for sepsis (TESTS): multicentre, double blinded, randomised, placebo controlled, phase 3 trial. BMJ. 2025;388:e082583. doi:10.1136/bmj-2024-082583.
- BMJ. Correction to the TESTS trial. BMJ. 2025;389:r1098. doi:10.1136/bmj.r1098.
- US Food and Drug Administration. Pharmacy Compounding Advisory Committee meeting transcript, 4 December 2024; discussion of thymosin alpha-1 approval status. https://www.fda.gov/media/185640/download.
