Wat is de interventie?
Platelet-rich plasma (PRP) is plasma uit het eigen bloed van een patiënt, waarin de concentratie bloedplaatjes is verhoogd. Bij de behandeling van langdurig reukverlies wordt bloed afgenomen, bewerkt en het verkregen PRP onder lokale verdoving in de reukspleet (olfactory cleft) van de neus geïnjecteerd. Het doel is het herstel van het reukslijmvlies en de betrokken zenuwstructuren te ondersteunen. Dit is een KNO-behandeling voor reukstoornissen, niet een specifieke behandeling voor post-COVID.
Reukverlies (anosmie), verminderd reukvermogen (hyposmie) en veranderde reukwaarneming (parosmie) kunnen na COVID-19 langdurig aanhouden. Reuktraining is een bestaande niet-invasieve aanpak. Reuktraining wordt internationaal beschouwd als een belangrijke niet-invasieve behandeling voor persisterende reukstoornissen. De meeste onderzoeken naar PRP zijn uitgevoerd bij patiënten bij wie eerder al reuktraining werd toegepast of onvoldoende effect had gehad. PRP wordt in gespecialiseerde centra onderzocht, vaak bij patiënten bij wie reuktraining onvoldoende heeft geholpen. Er bestaan grote verschillen in bloedverwerking, concentratie bloedplaatjes, volume van injecties, aantal behandelingen en interval tussen behandelingen. PRP voor een peesaandoening of cosmetische indicatie is daarom niet vergelijkbaar met PRP-injecties in de reukspleet.
Wat is bekend over het werkingsmechanisme van de interventie?
Bloedplaatjes bevatten groeifactoren en andere signaalstoffen die bij lokale wondgenezing en weefselherstel betrokken zijn. Onderzoekers veronderstellen dat PRP herstelprocessen in het reukepitheel en de lokale zenuwomgeving kan ondersteunen. Dit is een plausibele biologische hypothese, maar het precieze werkingsmechanisme bij postviraal reukverlies is niet vastgesteld. Het aantonen van een verandering in reuktests is bovendien geen direct bewijs voor zenuwregeneratie.
Wat is er bekend over het effect?
Post-COVID
Bij langdurig reukverlies na COVID-19 zijn meerdere klinische onderzoeken uitgevoerd. Yan en collega’s publiceerden in 2023 een gerandomiseerde, placebogecontroleerde studie waarin patiënten met objectief gemeten reukverlies 6–12 maanden na COVID-19 drie intranasale PRP- of zoutoplossinginjecties kregen. De resultaten wezen op een mogelijk voordeel voor het herstel van het reukvermogen. De studie was klein, waardoor de zekerheid van het bewijs beperkt blijft. Ook zonder aanvullende behandeling kan bij een deel van de patiënten nog geleidelijk herstel van het reukvermogen optreden. Daarom zijn gecontroleerde studies noodzakelijk om het werkelijke effect van PRP vast te stellen.
Een grotere, gecontroleerde maar niet-gerandomiseerde multicenterstudie van Lechien en Saussez (2025) omvatte 514 patiënten met langdurige anosmie, hyposmie of parosmie. Patiënten met PRP en reuktraining lieten na drie maanden gemiddeld grotere verbeteringen zien op gestandaardiseerde reuktests dan patiënten met alleen reuktraining. Omdat toewijzing niet willekeurig plaatsvond, kunnen verschillen tussen de groepen de uitkomsten mede verklaren.
Fieux en collega’s (2025) onderzochten bij 32 personen de uitkomsten na één jaar. Bij de 16 patiënten die PRP kregen verbeterde de UPSIT-reuktest. Dit ondersteunt een mogelijk langer aanhoudend effect, maar de kleine steekproef en gedeeltelijk observationele opzet beperken de betrouwbaarheid. Een systematische review beschreef eveneens veelbelovende, maar heterogene en nog beperkte resultaten.
Samengevat is er voorlopig klinisch bewijs voor een mogelijk effect van PRP op aanhoudende reukstoornissen na COVID-19. Er is nog onvoldoende zekerheid over de optimale patiëntselectie, het protocol en de vergelijking met reuktraining. Ernstige complicaties zijn in de tot nu toe gepubliceerde onderzoeken niet frequent gerapporteerd, maar de beschikbare onderzoeken zijn te klein om zeldzame risico’s betrouwbaar uit te sluiten. Deze studies zeggen niets over de behandeling van vermoeidheid, PEM, POTS of brain fog.
QVS
Er zijn geen klinische onderzoeken gevonden naar PRP-injecties in de reukspleet als behandeling voor QVS. De resultaten bij postviraal reukverlies zijn niet toepasbaar op vermoeidheid of inspanningsintolerantie bij QVS.
Chronische Q-koorts
PRP heeft geen antimicrobiële werking tegen Coxiella burnetii en is geen behandeling voor chronische Q-koorts. Hiervoor is specialistische infectiebehandeling noodzakelijk. Voor PRP bij eventuele bijkomende reukstoornissen in deze patiëntgroep ontbreekt specifiek onderzoek.
Klachten na vaccinatie
Er is geen klinisch onderzoek naar PRP voor langdurige klachten na COVID-19-vaccinatie. Reukverlies na infectie en langdurige klachten na vaccinatie zijn verschillende onderzoekspopulaties. De bevindingen bij post-COVID mogen daarom niet zonder meer worden overgenomen.
Toegankelijkheid wanneer van toepassing
De behandeling wordt uitgevoerd door een KNO-arts of gespecialiseerd team en is geen reguliere standaardbehandeling voor post-COVID. Beschikbaarheid en vergoeding kunnen verschillen. Het gaat om een invasieve ingreep in de neus; mogelijke risico’s zijn pijn, neusbloeding, lokale irritatie en infectie. Het feit dat het plasma uit eigen bloed komt, betekent niet dat de procedure zonder risico is. De beschikbare studies zijn onvoldoende groot om zeldzame complicaties betrouwbaar uit te sluiten. Bespreek bij langdurig reukverlies eerst reguliere diagnostiek en reuktraining.
PRP is uitsluitend onderzocht bij geselecteerde patiënten met langdurige reukstoornissen; er is geen bewijs voor een effect op andere kernsymptomen van post-COVID. Het is een experimentele, mogelijk veelbelovende KNO-behandeling met nog beperkte zekerheid.
Bronnen en wetenschappelijk bewijs
- Yan CH, Jang SS, Lin HF, et al. Use of platelet-rich plasma for COVID-19-related olfactory loss: a randomized controlled trial. Int Forum Allergy Rhinol. 2023;13(6):989–997. doi:10.1002/alr.23116.
- Lechien JR, Saussez S. Platelet-Rich Plasma for Treating COVID-19-Related Anosmia, Hyposmia, and Parosmia: A Controlled Longitudinal Study. Otolaryngol Head Neck Surg. 2025;172(4):1450–1458. doi:10.1002/ohn.1149.
- Fieux M, Castro BR, Jang SS, Yan CH, Patel ZM. Long-term Outcomes of PRP Injections for Post-viral Olfactory Loss: A Prospective Cohort Study. Int Forum Allergy Rhinol. 2025;15(4):420–427. doi:10.1002/alr.23505.
- Moffa A, et al. Platelet-Rich Plasma for Patients with Olfactory Dysfunction: Myth or Reality? A Systematic Review. J Clin Med. 2024;13(3):782.
- Barnawi AB, Aseeri IM, Alotaibi AA, Alasmari KAS, Alkholaiwi F. Navigating the efficacy, safety and outcome of intranasal platelet-rich plasma for persistent olfactory loss: a systematic review and meta-analysis. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2026 Sep;283(10):6225-6236. doi: 10.1007/s00405-026-10467-7.
