Wat is de interventie?
Binaural beats zijn een vorm van auditieve stimulatie waarbij via een koptelefoon twee tonen met een iets verschillende frequentie worden aangeboden: één toon aan het linkeroor en één toon aan het rechteroor. Wanneer bijvoorbeeld links 172 Hz en rechts 160 Hz worden aangeboden, kan het brein een ritmisch verschil van 12 Hz waarnemen. Dit wordt een binaural beat genoemd. Het gaat dus niet om een echte derde toon in de geluidsbron, maar om een perceptueel verschijnsel dat ontstaat door verwerking in de hersenstam en auditieve hersengebieden.
Het fenomeen werd in 1839 beschreven door Heinrich Wilhelm Dove en kreeg bredere aandacht na een artikel van Gerald Oster in Scientific American in 1973. In commerciële toepassingen worden binaural beats vaak gekoppeld aan EEG-frequentiebanden, zoals delta (ongeveer 0,5-4 Hz), theta (4-7 Hz), alfa (8-12 Hz), beta (13-30 Hz) en gamma (>30 Hz). Aan deze frequenties worden claims gekoppeld rond ontspanning, slaap, focus, stemming of cognitieve prestaties.
Binaural beats worden meestal beluisterd via apps, streamingdiensten of audio-opnames, vaak gecombineerd met muziek, natuurgeluiden, ademhalingsoefeningen of meditatie. Voor het binaurale effect is het gebruik van een koptelefoon noodzakelijk. De interventie is laagdrempelig en niet-invasief, maar de kwaliteit, frequentie-instellingen, duur en begeleidende instructies verschillen sterk tussen aanbieders.
Wat is bekend over het werkingsmechanisme van de interventie?
De belangrijkste hypothese is dat binaural beats via auditieve stimulatie hersenactiviteit kunnen beïnvloeden. Dit wordt vaak aangeduid als brainwave entrainment: het idee dat hersenritmes zich gedeeltelijk kunnen synchroniseren met een externe ritmische prikkel. In theorie zouden verschillende frequenties daardoor verschillende toestanden kunnen ondersteunen, zoals ontspanning, alertheid of slaap.
De wetenschappelijke onderbouwing voor dit mechanisme is echter beperkt en niet eenduidig. Een systematische review naar het effect van binaural beat-stimulatie op hersenoscillaties concludeerde dat het bewijs voor consistente entrainment-effecten zwak en heterogeen is. Studies verschillen sterk in frequentie, duur, gebruikte controlegeluiden, meetmethode en onderzochte populatie. Sommige studies vinden veranderingen in stemming, angst of aandacht, terwijl andere geen effect of wisselende effecten rapporteren.
Bij post-COVID wordt binaural beat-audio soms genoemd als hulpmiddel bij klachten zoals stress, slaapproblemen, overprikkeling, angst, vermoeidheid of concentratieproblemen. Een theoretisch werkingsmechanisme kan liggen in ontspanning, aandachtregulatie, autonome regulatie of vermindering van stressarousal. Dit betekent niet dat binaural beats de onderliggende biologische processen van post-COVID, zoals post-exertionele malaise (PEM), dysautonomie, immuunactivatie of microvasculaire veranderingen, aantoonbaar beïnvloeden.
Wat is er bekend over het effect?
Post-COVID
Er is zeer beperkt direct klinisch onderzoek naar binaural beats bij post-COVID. De belangrijkste studie is een kleine pre-post-pilotstudie naar Biosound Therapy System (BTS) bij mensen met post-COVID. BTS is geen zuivere binaural-beat-interventie, maar een multimodale interventie met biofeedback, vibro-akoestische stimulatie, muziek met binaural beats en videomateriaal. In deze studie werden volwassenen met aanhoudende COVID-klachten willekeurig toegewezen aan een interventiegroep of controlegroep. De interventiegroep kreeg acht sessies in vier weken. Van de 15 geïncludeerde deelnemers voltooiden 13 de studie.
De interventiegroep liet ten opzichte van de uitgangsmeting verbetering zien op angstklachten (GAD-7), depressieve klachten (PHQ-9), twee cognitieve taken voor executieve functies van Cambridge Brain Sciences, vermoeidheid en concentratie-/geheugenklachten. Er werden geen bijwerkingen gerapporteerd. De studie was echter zeer klein, stopte voortijdig door de opkomst van de omikronvariant van het coronavirus, en had beperkte statistische power. Daarnaast is door de multimodale opzet niet vast te stellen of eventuele effecten specifiek door binaural beats kwamen of door ontspanning, biofeedback, vibro-akoestische stimulatie, muziek, therapeutische context of verwachtingseffecten.
Een tweede relevante studie uit 2025 onderzocht vibratory and auditory treatment (VAT) met 40 Hz-stimulatie bij 20 mensen met long COVID en cognitieve klachten. Deze open-label pilotstudie vond na vier weken aanwijzingen voor verbetering in selectieve aandacht/responsinhibitie, een lagere rusthartslag en hogere Brain-Derived Neurothrophic Factor (BDNF)-waarden in de interventiegroep. Ook deze studie onderzocht echter geen klassieke binaural beats als afzonderlijke interventie, maar een gecombineerde auditieve en vibrotactiele behandeling. De studie had bovendien een kleine steekproef, was open-label en gebruikte een controlegroep zonder actief placebo behandeling.
Samenvattend zijn er voor post-COVID alleen vroege, kleine pilotstudies naar multimodale geluids- en trillingsinterventies waarin binaural beats of auditieve ritmische stimulatie een onderdeel kunnen zijn. Er is nog geen overtuigend bewijs uit grotere, goed geblindeerde gerandomiseerde studies dat binaural beats post-COVID-klachten verminderen. Mogelijke effecten lijken vooral betrekking te hebben op ervaren angst, stemming, ontspanning, vermoeidheid en concentratie, maar de klinische relevantie, optimale frequentie, duur van gebruik en duurzaamheid van het effect zijn onbekend.
QVS
Er zijn geen klinische studies gevonden naar binaural beats bij Q-koortsvermoeidheidssyndroom. Omdat QVS wordt gekenmerkt door langdurige vermoeidheid en inspanningsintolerantie, zouden ontspanningsgerichte audio-interventies in theorie ondersteunend kunnen zijn bij stressreductie of slaap, maar dit is niet onderzocht. De interventie is onvoldoende bekend bij deze doelgroep.
Chronische Q-koorts
Er zijn geen studies beschikbaar naar binaural beats bij chronische Q-koorts. Chronische Q-koorts is een persisterende bacteriële infectie waarvoor medische behandeling en monitoring noodzakelijk zijn. Binaural beats hebben geen bekende werking op de infectie of op de onderliggende medische behandeling. Eventueel gebruik kan hooguit worden gezien als ontspannende of ondersteunende zelfzorg, niet als behandeling van chronische Q-koorts.
Klachten na vaccinatie
Er zijn geen klinische studies gevonden die binaural beats specifiek hebben onderzocht bij langdurige klachten na vaccinatie. De interventie is onvoldoende bekend bij deze doelgroep.
Toegankelijkheid wanneer van toepassing
Binaural beats zijn laagdrempelig toegankelijk via gratis of betaalde apps, websites, video-/muziekplatforms en audiobestanden. Voor het beoogde effect is een koptelefoon nodig, omdat elk oor een andere toon moet ontvangen. De kosten variëren van gratis tot abonnementskosten voor apps of programma’s. De interventie wordt doorgaans niet vergoed door zorgverzekeraars.
Het gebruik lijkt voor de meeste mensen laagrisico wanneer het op een veilige manier gebeurt. Mogelijke nadelen zijn hoofdpijn, irritatie, duizeligheid, verergering van overprikkeling, tinnitusklachten of ongemak bij langdurig koptelefoongebruik. Mensen met ernstige geluidsgevoeligheid, migraine, epilepsie of neurologische aandoeningen kunnen beter voorzichtig starten en bij twijfel overleggen met een behandelaar. Gebruik binaural beats niet tijdens autorijden, fietsen of andere situaties waarin aandacht en alertheid nodig zijn.
Voor mensen met post-COVID kan het, indien goed verdragen, eventueel worden geprobeerd als aanvullende ontspannings- of slaapondersteuning naast reguliere begeleiding, pacing, energiemanagement en medische/paramedische zorg. Het is geen vervanging voor diagnostiek, behandeling of revalidatieadvies.
Bewijs uit andere populaties
Buiten post-COVID zijn binaural beats vooral onderzocht bij angst, stress, pijn, slaap en cognitieve prestaties. Systematische reviews laten wisselende resultaten zien. Sommige studies, bijvoorbeeld rondom medische of perioperatieve procedures, vinden een kortdurende vermindering van angst of pijn. Andere studies vinden geen effect of inconsistente effecten op cognitie, stemming of slaap. De kwaliteit van het bewijs wordt beperkt door kleine steekproeven, heterogene protocollen, verschillen in controlecondities en het ontbreken van langere follow-up.
Deze bevindingen ondersteunen hooguit dat binaural beats voor sommige mensen een laagdrempelig hulpmiddel kunnen zijn voor ontspanning of stressreductie. Ze vormen geen bewijs dat binaural beats herstel bij postinfectieuze aandoeningen versnellen of kernsymptomen zoals PEM, dysautonomie of inspanningsintolerantie behandelen.
Bronnen en wetenschappelijk bewijs
- Oster G. Auditory beats in the brain. Scientific American. 1973;229(4):94-102.
- Ingendoh RM, Posny ES, Heine A. Binaural beats to entrain the brain? A systematic review of the effects of binaural beat stimulation on brain oscillatory activity, and the implications for psychological research and intervention. PLoS One. 2023;18(5):e0286023.
- Korapatti C, Vera L, Miller K. Biosound Therapy as a treatment for long COVID patients: A pre-post pilot study. Explore (NY). 2024;20(5):103000. doi:10.1016/j.explore.2024.04.004.
- Mosabbir AMA, Meltzer JA, Uryash A, Beroncal EL, Andreazza AC, Bartel L. Cognitive rehabilitation among long COVID patients using vibratory and auditory treatment (VAT) is linked to BDNF. Frontiers in Cognition. 2025;4:1692578. doi:10.3389/fcogn.2025.1692578.
- Baseanu ICC, et al. The Efficiency of Binaural Beats on Anxiety and Depression-A Systematic Review. Applied Sciences. 2024;14(13):5675.
- Elnazer HY, et al. Music and binaural beat interventions for young adults: a systematic review of effects on anxiety, sleep and cognition. Acta Neuropsychiatrica. 2025.
- Askarpour H, et al. Binaural Beats’ Effect on Brain Activity and Psychiatric Disorders: A Literature Review. The Open Public Health Journal. 2024;17:e18749445332258.
- Platt J, et al. Is non-clinical, personal use of binaural beats audio an effective self-care strategy for anxiety? A systematic review. Drug and Alcohol Review. 2025.
- Xiong J, et al. Binaural beats for perioperative anxiety and pain: a systematic review and meta-analysis. Complementary Therapies in Medicine. 2025.
