Wat is de interventie?
5-HTP (5-hydroxytryptofaan) is een lichaamseigen aminozuur en een directe voorloper van serotonine. Als voedingssupplement wordt 5-HTP doorgaans gewonnen uit de zaden van de plant Griffonia simplicifolia. Na orale inname wordt 5-HTP goed geabsorbeerd en kan het de bloed-hersenbarrière passeren. In het lichaam kan 5-HTP worden omgezet in serotonine, een neurotransmitter die betrokken is bij onder andere stemming, slaap, eetlust en cognitieve functies. Serotonine kan vervolgens worden omgezet in melatonine, dat een rol speelt in de regulatie van het slaap-waakritme.
5-HTP wordt gebruikt als voedingssupplement met als doel het ondersteunen van serotonerge processen. Het wordt soms genoemd als alternatief of aanvulling op farmacologische interventies die de beschikbaarheid van serotonine beïnvloeden, zoals selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s). In theorie kan 5-HTP bijdragen aan de aanmaak van serotonine. Terwijl SSRI’s primair de heropname van bestaande serotonine remmen, waardoor er meer van de stof serotonine in de hersenen achterblijft
Wat is bekend over het werkingsmechanisme van de interventie?
5-HTP draagt bij aan de aanmaak van serotonine en kan daardoor invloed uitoefenen op de serotonerge neurotransmissie. Serotonine speelt een rol bij de regulatie van stemming, slaap, vermoeidheid en cognitieve processen. Verstoring van het serotoninesysteem is beschreven bij verschillende postinfectieuze aandoeningen en wordt in verband gebracht met neuropsychiatrische en neurocognitieve klachten. Vanuit deze biologische context bestaat een theoretische rationale dat ondersteuning van de serotoninesynthese via een voorloperstof invloed kan hebben op dergelijke klachten. Deze mechanistische plausibiliteit vormt echter geen bewijs voor klinische effectiviteit.
Wat is er bekend over het effect?
Post-COVID
Er is geen grootschalig klinisch onderzoek gepubliceerd dat het effect van 5-HTP op post-COVID-symptomen systematisch heeft geëvalueerd. In meerdere studies is wel aangetoond dat bij post-COVID verstoringen optreden in het serotoninesysteem en in gerelateerde metabole routes. Wat mogelijk bijdraagt aan klachten zoals vermoeidheid, slaapstoornissen, stemmingsveranderingen en cognitieve klachten. Op basis van deze bevindingen wordt 5-HTP soms genoemd als een potentiële ondersteunende interventie. Echter, klinisch relevante uitkomsten, effectgroottes, duur van effect en follow-upgegevens ontbreken. Eventuele effecten zijn niet vastgesteld met gevalideerde vragenlijsten of objectieve testen binnen deze populatie. Het huidige bewijs is beperkt tot mechanistische aanwijzingen en individuele ervaringen en laat geen conclusies toe over werkzaamheid of veiligheid bij post-COVID.
Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS)
Er is geen overtuigend bewijs dat 5-HTP effectief is voor de behandeling van vermoeidheid bij het Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS). Een gerandomiseerde klinische studie uit 2022 onderzocht het effect van 5-HTP op vermoeidheid bij patiënten met een verwante aandoening, namelijk inflammatoire darmziekte in remissie. Hoewel 5-HTP-suppletie in deze studie leidde tot een significante toename van serotonine in het bloed, werd geen effect gevonden op de ernst van vermoeidheid. Deze bevindingen suggereren dat vermoeidheid in deze context een complexere etiologie heeft dan uitsluitend een serotoninetekort. Specifiek onderzoek naar 5-HTP bij QVS ontbreekt.
Chronische Q-koorts
Er bestaat geen algemeen aanvaard medisch advies over het gebruik van 5-HTP als behandeling voor chronische Q-koorts. 5-HTP wordt voornamelijk onderzocht bij aandoeningen zoals depressie, angst en fibromyalgie. Hoewel sommige symptomen van chronische Q-koorts, zoals vermoeidheid of hoofdpijn, kunnen overlappen met aandoeningen waarbij 5-HTP soms wordt toegepast, is de onderliggende oorzaak van chronische Q-koorts een persisterende bacteriële infectie, waarvoor een specifieke medische behandeling noodzakelijk is. Een studie uit 2022 bij patiënten die hersteld waren van acute Q-koorts (niet actieve chronische Q-koorts) liet zien dat 5-HTP geen significant effect had op vermoeidheid in vergelijking met placebo.
Klachten na vaccinatie
Er zijn geen klinische studies beschikbaar die het gebruik van 5-HTP bij klachten na vaccinatie hebben onderzocht. De interventie is onvoldoende bekend bij deze doelgroep.
Toegankelijkheid, kosten en vergoeding
5-HTP is vrij verkrijgbaar als voedingssupplement maar dosering, kwaliteit en samenstelling kunnen per product verschillen. De kosten variëren per fabrikant en dosering. Het gebruik van 5-HTP wordt in de regel niet vergoed door zorgverzekeraars. 5-HTP is vrij verkrijgbaar, Klinisch gebruik vereist voorzichtigheid vanwege mogelijke bijwerkingen en interacties met andere serotonerge middelen.
Bronnen en wetenschappelijk bewijs
- Maffei, M.E. (2021). 5-Hydroxytryptophan (5-HTP): Natural Occurrence, Analysis, Biosynthesis, Biotechnology, Physiology and Toxicology. International Journal of Molecular Sciences, 22, 181.
- Wong, A.C. et al. (2023). Serotonin reduction in post-acute sequelae of viral infection. Cell, 186(22), 4851–4867.e20.
- Liu, S., Devason, A.S., Levy, M. (2024). From intestinal metabolites to the brain: Investigating the mysteries of Long COVID. Clinical and Translational Medicine, 14:e1608.
- Rus, C.P. (2025). Disruptions in serotonin- and kynurenine pathway metabolism in post-COVID: biomarkers and treatment. Frontiers in Neurology, 16, 1532383.
- Truyens, M. et al. (2022). Effect of 5-Hydroxytryptophan on Fatigue in Quiescent Inflammatory Bowel Disease: A Randomized Controlled Trial. Gastroenterology, 163(5), 1294–1305.e3.
